काठमाडौँ, मंसिर १९ – जाडो मौसम सुरु भएसँगै तराईदेखि पहाडसम्म चिसो बढेको छ। जाडो छल्नका लागि धेरैले कोठामा ग्यास हिटर, हिटर वा कोइला बाल्ने गर्छन्। तर, सावधानी नअपनाउँदा यो ‘न्यानो साथी’ नै ‘यमराज’ बन्न सक्छ। हरेक वर्ष जाडोमा निसास्सिएर मृत्यु भएका समाचार हामीले सुन्दै आएका छौँ।

किन हुन्छ दुर्घटना? बन्द कोठामा ग्यास हिटर वा कोइला बाल्दा त्यहाँ अक्सिजनको मात्रा घट्दै जान्छ र ‘कार्बन मोनोअक्साइड’ (Carbon Monoxide) नामक विषालु ग्यास जम्मा हुन्छ। यो ग्यासको कुनै रङ्ग वा गन्ध हुँदैन, त्यसैले मानिसलाई थाहा नै हुँदैन। यो ग्यास रगतमा मिसिएपछि मानिस रिँगटा लाग्ने, बेहोस हुने र अन्ततः मृत्युको मुखमा पुग्छ।

बच्ने उपायहरू के हुन्? १. भेन्टिलेसन अनिवार्य: हिटर बाल्दा झ्याल वा ढोका अलिकति भए पनि खुल्ला राख्नुहोस् ताकि बाहिरको हावा भित्र आउन सकोस्। पूर्ण रूपमा बन्द कोठामा कहिल्यै हिटर नबाल्नुहोस्। २. सुत्दा बन्द गरौँ: धेरैजसो दुर्घटना राति सुतेको बेला हुन्छ। ओछ्यान तातो बनाएपछि हिटर बन्द गरेर मात्र सुत्ने बानी बसाल्नुहोस्। हिटर बालेरै सुत्नु एकदमै जोखिमपूर्ण हुन्छ। ३. बच्चा र वृद्धवृद्धाको ख्याल: बच्चाहरूले हिटर छुन सक्ने वा पोलेर दुर्घटना हुन सक्ने भएकाले उनीहरूलाई हिटरबाट टाढा राख्नुहोस्। ४. लक्षण चिन्ने: यदि हिटर बालेको कोठामा बस्दा टाउको दुख्ने, रिँगटा लाग्ने वा वाकवाकी लाग्ने भयो भने तुरुन्तै हिटर बन्द गरेर खुल्ला हावामा निस्कनुहोस्।

जाडोमा न्यानो हुनु आवश्यक छ, तर त्योभन्दा बढी आवश्यक हाम्रो ज्यानको सुरक्षा हो। सानो सावधानीले ठूलो दुर्घटनाबाट बच्न सकिन्छ।