काठमाडौँ, १ डिसेम्बर २०२५ । नेपालमा डिजिटल भुक्तानी र मोबाइल बैंकिङको प्रयोग ह्वात्तै बढेको छ। तर, यससँगै डिजिटल ठगी (Cyber Scams) का घटनाहरू पनि डरलाग्दो गरी बढिरहेका छन्। पछिल्लो समय ह्वाट्सएप, भाइबर र एसएमएसमार्फत चिठ्ठा पर्यो भन्दै वा बैंकको केवाईसी अपडेट गर्ने बहानामा खाता रित्याउने गिरोह सक्रिय छ।
ठगी गर्ने नयाँ तरिका: ‘ओटीपी’ (OTP) चोरी
ठगहरूले आफूलाई बैंकको कर्मचारी भन्दै फोन गर्छन्। “तपाईंको खाता रोक्का हुँदैछ, तुरुन्तै मोबाइलमा आएको ६ अंकको कोड (OTP) दिनुहोस्” भन्छन्। सोझासाझा सर्वसाधारणले कोड दिनासाथ उनीहरूको खाताबाट पैसा गायब हुन्छ। याद राख्नुहोस्, बैंकले कहिल्यै पनि फोनमा पासवर्ड वा ओटीपी माग्दैन।
फिसिङ लिङ्कको पासो
म्यासेजमा “तपाईंले आईफोन जित्नुभयो” वा “सस्तो ब्याजमा ऋण” भन्दै शंकास्पद लिङ्क (Link) पठाइन्छ। त्यस्ता लिङ्कमा क्लिक गर्दा तपाईंको मोबाइलको डाटा चोरी हुने वा नक्कली बैंकको वेबसाइटमा लगेर पासवर्ड चोर्ने काम हुन्छ।
सुरक्षित रहने ५ उपायहरू:
१. टु-फ्याक्टर अथेन्टिकेसन (2FA): आफ्नो सामाजिक सञ्जाल र जिमेलमा अनिवार्य रूपमा 2FA अन गर्नुहोस्। २. अज्ञात लिङ्क क्लिक नगरौँ: नचिनेको नम्बरबाट आएको लिङ्क कहिल्यै नखोल्नुहोस्। ३. वाईफाई सुरक्षा: सार्वजनिक वाईफाई (Public Wifi) प्रयोग गरेर मोबाइल बैंकिङ कारोबार नगर्नुहोस्। ४. पासवर्ड परिवर्तन: समय-समयमा आफ्नो मोबाइल बैंकिङको पासवर्ड र पिन कोड परिवर्तन गरिरहनुहोस्। ५. रिपोर्ट गर्नुहोस्: शंकास्पद गतिविधि देखिए तुरुन्तै बैंक वा साइबर ब्युरोमा खबर गर्नुहोस्।
निष्कर्ष: प्रविधिले जीवन सहज बनाएको छ, तर सचेतना अपनाइएन भने यसले जीवनभरको कमाइ एक सेकेन्डमै गुम्न सक्छ। ‘लकी ड्र’ र ‘फ्री गिफ्ट’ को लोभमा नफसौं।