काठमाडौँ, १ डिसेम्बर २०२५ । पछिल्लो समय च्याटजीपीटी (ChatGPT), जेमिनाई (Gemini) र अन्य एआई टुल्सको विकाससँगै विश्वबजारमा एउटा ठूलो बहस सुरु भएको छ– “के अब रोबोटले मान्छेको जागिर खोस्छ?” नेपालजस्तो विकासोन्मुख देशमा पनि यसको प्रभाव देखिन थालेको छ। धेरै आईटी कम्पनी र कन्टेन्ट क्रिएसन क्षेत्रमा एआईको प्रयोग बढ्दो छ।

तर, प्रविधि विज्ञहरू भन्छन्, “एआईले जागिर खोस्ने होइन, एआई चलाउन नजान्ने मान्छेलाई चाहिँ एआई चलाउन जान्नेले प्रतिस्थापन गर्नेछ।”

कसरी बदलिँदैछ कामको प्रकृति?

हिजोसम्म एउटा ग्राफिक डिजाइनरलाई सामान्य लोगो बनाउन घण्टौं लाग्थ्यो, आज ‘मिडजर्नी’ (Midjourney) जस्ता टुलले सेकेन्डमै बनाइदिन्छ। तर, त्यो टुललाई कस्तो ‘कमाण्ड’ (Prompt) दिने भन्ने खुबी भने मानिसमै हुनुपर्छ। कोडिङ, डाटा इन्ट्री, र अनुवादजस्ता क्षेत्रमा एआईले मानिसको घण्टौंको काम मिनेटमा गरिदिरहेको छ। यसले उत्पादकत्व (Productivity) बढाएको छ। नेपालमा पनि आउटसोर्सिङ (Outsourcing) गर्ने कम्पनीहरूले एआई टुल्सको मद्दतले विदेशी प्रोजेक्टहरू छिटो सकेर डलर भित्र्याइरहेका छन्।

जोखिममा कुन क्षेत्र?

यद्यपि, केही क्षेत्रहरू जोखिममा छन्। सामान्य डाटा इन्ट्री, आधारभूत ग्राहक सेवा (Customer Support), र कपिराइटिङ जस्ता कामहरूमा एआई हाबी हुँदैछ। बैंकहरूले ‘च्याटबट’ राखेर रिसेप्सनिस्टको काम घटाउँदैछन्।

अबको बाटो: रि-स्किलिङ (Re-skilling)

अबको युग ‘हार्ड वर्क’ को होइन, ‘स्मार्ट वर्क’ को हो। युवाहरूले परम्परागत सीपमा मात्र भर नपरी एआई टुल्सहरू (Prompt Engineering, Data Analysis) सिक्नु अनिवार्य भइसकेको छ। सरकारले पनि विद्यालय स्तरदेखि नै प्रविधि शिक्षामा एआईलाई समावेश गर्नुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ।

निष्कर्ष: एआई एक शक्तिशाली हतियार हो। यसलाई डराएर होइन, चलाएर आफ्नो वृत्ति विकास गर्ने समय आएको छ।