अहिले नेपालमा मोबाइल बैंकिङको प्रयोग ह्वात्तै बढेको छ। पसलमा चिया पिउनदेखि ठूला सपिङ मलसम्म QR Code स्क्यान गरेर पैसा तिर्न सकिन्छ। तर, प्रविधिको सुविधासँगै जोखिम पनि बढेको छ। ह्याकर र स्क्यामरहरूले थोरै लापरवाही हुँदा पनि खाता रित्याइदिन सक्छन्। आज हामी मोबाइल बैंकिङ सुरक्षित राख्ने ५ तरिकाबारे चर्चा गर्नेछौं।

१. बलियो पासवर्ड (Password) र MPIN राख्नुहोस् धेरैले सम्झन सजिलो होस् भनेर ‘1234’ वा आफ्नो जन्ममिति MPIN को रूपमा राख्ने गर्छन्। यो एकदमै गलत हो। आफ्नो पासवर्ड र MPIN कसैले अनुमान गर्न नसक्ने खालको राख्नुहोस् र समय-समयमा परिवर्तन गरिरहनुहोस्।

२. सार्वजनिक वाइफाइ (Public WiFi) को प्रयोग नगर्नुहोस् होटल, पार्क वा क्याफेमा पाइने फ्री वाइफाइ प्रयोग गरेर कहिल्यै पनि मोबाइल बैंकिङ वा पैसाको कारोबार नगर्नुहोस्। पब्लिक नेटवर्क ह्याक गर्न सजिलो हुने भएकाले तपाईंको डाटाहरू चोरी हुन सक्छन्। कारोबार गर्दा आफ्नै मोबाइल डाटा (Mobile Data) प्रयोग गर्नु सुरक्षित हुन्छ।

३. अपरिचित लिंक (Links) मा क्लिक नगर्नुहोस् तपाईंको म्यासेज बक्स, भाइबर वा ह्वाट्सएपमा “तपाईंलाई लोटरी पर्यो” वा “यो लिंकमा क्लिक गरेर फारम भर्नुहोस्” भन्ने सन्देश आउन सक्छ। यस्ता लिंकमा क्लिक गर्दा तपाईंको मोबाइल ह्याक हुन सक्छ। बैंकले कहिल्यै पनि फोन वा म्यासेज गरेर तपाईंको पासवर्ड माग्दैन।

४. फिंगरप्रिन्ट वा फेस लक (Biometric) प्रयोग गर्नुहोस् अहिलेका एपहरूमा पासवर्डको सट्टा औंठाछाप (Fingerprint) वा फेस लक राख्न मिल्छ। यो टाइप गरिरहनु पर्ने पासवर्ड भन्दा सुरक्षित हुन्छ किनकि कसैले तपाईंले टाइप गरेको देख्न सक्दैन।

५. एप अपडेट (Update) गरिरहनुहोस् बैंकले सुरक्षा कमजोरीहरू हटाउन समय-समयमा एप अपडेट पठाइरहेको हुन्छ। त्यसैले आफ्नो मोबाइल बैंकिङ एपलाई सधैं ‘अप-टु-डेट’ राख्नुहोस्।

निष्कर्ष मोबाइल बैंकिङले हाम्रो जीवन सहज बनाएको छ, तर सुरक्षामा ध्यान दिइएन भने ठूलो नोक्सानी हुन सक्छ। माथिका टिप्सहरू अपनाएर आफू पनि बच्नुहोस् र अरूलाई पनि बचाउनुहोस्।