नेपालमा “ग्यास्ट्रिक” नभएको मान्छे भेट्टाउन गाह्रो छ। यसलाई कतिपयले ‘नेपालीहरूको राष्ट्रिय रोग’ पनि भन्ने गर्छन्। अनियमित खानपान, धेरै पिरो-अमिलो खाने बानी र समयमा नखाने बानीले गर्दा पेट पोल्ने, अमिलो पानी आउने र पेट फुल्ने समस्या देखिन्छ। आज हामी ग्यास्ट्रिक कम गर्ने केही घरेलु उपायहरू जान्नेछौं।
१. प्रशस्त पानी पिउने ग्यास्ट्रिकको मुख्य कारण नै पेटमा एसिड बढ्नु हो। दिनमा कम्तिमा ३-४ लिटर पानी पिउँदा यसले एसिडलाई न्यूट्रल बनाउन मद्दत गर्छ। बिहान उठ्नेबित्तिकै मनतातो पानी पिउनु ग्यास्ट्रिकको लागि राम्रो मानिन्छ।
२. अदुवा (Ginger) को सेवन अदुवामा एन्टि-इन्फ्लेमेटरी गुण हुन्छ जसले पेटको जलन कम गर्न मद्दत गर्छ। ग्यास्ट्रिक भएको बेला अदुवाको सानो टुक्रा चपाएर वा तातो पानीमा अदुवा उमालेर पिउँदा आराम मिल्छ।
३. ल्वाङ र सुकमेल खाना खाएपछि २-३ वटा ल्वाङ वा सुकमेल चपाउँदा यसले पाचन प्रक्रियालाई बलियो बनाउँछ र ग्यास जम्न दिँदैन। यसले मुखको दुर्गन्ध हटाउन पनि मद्दत गर्छ।
४. समयमा खाना खाने ग्यास्ट्रिकबाट बच्ने सबैभन्दा अचूक उपाय भनेको समयमा खाना खानु हो। धेरै समयसम्म पेट खाली राख्दा ग्यास बढ्छ। त्यसैले थोरै-थोरै गरेर दिनमा ३-४ पटक खानेकुरा खानुहोस्।
५. चिसो दूध (Cold Milk) यदि पेट धेरै पोलिरहेको छ भने फ्रिजमा राखेको चिसो दूध पिउँदा फाइदा हुन्छ। दूधमा रहेको क्याल्सियमले पेटको एसिडलाई सोस्ने काम गर्छ र जलन कम गर्छ। (नोट: कसैलाई दूधले उल्टै ग्यास बढाउन सक्छ, विचार गर्नुहोला।)
निष्कर्ष घरेलु उपायले सामान्य ग्यास्ट्रिकमा राहत दिए पनि समस्या धेरै बढेमा वा लामो समयसम्म निको नभएमा डाक्टरको सल्लाह लिनुपर्छ। स्वस्थ जीवनशैली नै ग्यास्ट्रिकबाट बच्ने मुख्य उपाय हो।
(नोट: यो जानकारी सामान्य सचेतनाको लागि हो, डाक्टरको विकल्प होइन।)